Duurzaam en circulair bouwen in Bavikhove: vrijetijdscentrum ‘De Vliete’
Het nieuwe vrijetijdscentrum ‘De Vliete’ in Bavikhove is een echt voorbeeld van duurzaam en circulair bouwen. Van het ontwerp tot de materiaalkeuze is elke stap doordacht om de impact op het milieu te minimaliseren en de levensduur van het gebouw te maximaliseren.
Enkele opmerkelijke circulaire elementen:
- Nulenergiegebouw: dankzij een doorgedreven isolatie, een dubbelvloeds ventilatiesysteem met warmteterugwinning, geothermie (met niet minder dan 46 boringen) en fotovoltaïsche zonnepanelen is het gebouw volledig energieneutraal.
- Circulaire gevels: de gevels bevatten hergebruikte Beerse bakstenen/klinkers, die zo een tweede leven krijgen. Daarnaast werd gekozen voor een 100 % circulair gevelsteensysteem dat droog (zonder mortel) wordt geplaatst, wat een plaatsing onafhankelijk van de weersomstandigheden mogelijk maakt en een lange levensduur garandeert.
- Houtskeletbouw en duurzame gevelbekleding: de houtskeletstructuur, gecombineerd met thermisch gemodificeerde houten gevelbekleding (zonder chemische additieven), zorgt voor een langere levensduur en een hogere duurzaamheidsklasse. De buitengalerij en het inkomportaal zijn eveneens in massief hout uitgevoerd.
- Circulaire dakstructuur: het dak bestaat uit los geplaatste elementen die volledig demonteerbaar en herbruikbaar zijn, waardoor er aanzienlijk minder afval is.
- Modulair ontwerp: het gebouw werd ontworpen met grote flexibiliteit in gedachten, met gemakkelijk aanpasbare technische leidingen en netwerken, modulaire binnenwanden en demonteerbare gevelelementen. Dat zal toekomstige herinrichtingen en het hergebruik van materialen sterk vergemakkelijken.
Recypark Anderlecht (Valens): van containerpark tot circulair boegbeeld en hybride openbare ruimte
In Anderlecht opende het Recypark Demets bijna 2 jaar geleden zijn deuren, gerealiseerd door Valens. Dit nieuwe containerpark gaat verder dan het traditionele concept en dient als voorbeeld van circulair bouwen.
Het innoveert door de functionele kant van een recyclagepark te combineren met nieuwe openbare leefruimtes zoals een skatepark en een groene zone. Het geheel wordt overkapt door een houtstructuur die deels uit hergebruik komt.
Dit project werd bekroond met de Belgian Timber Construction Award 2024.
De belangrijkste circulaire en unieke aspecten:
- Baanbrekend structureel hergebruik: Recypark Anderlecht wordt beschouwd als een uniek en baanbrekend voorbeeld van circulariteit in de bouwsector, zowel in België als op Europees niveau. De kern van dit project is het hergebruik van twintig imposante houten portalen afkomstig van een gesloopte manege in Luik. Dit project zette aan tot een nieuwe manier van denken over het hergebruik van structurele elementen. „Deze aanpak stelt de gebruikelijke ontwerp- en aanbestedingspraktijken voor een openbaar project in vraag. De procedures moesten volledig worden herdacht, waardoor het RECYPARK-project een precedent vormt voor toekomstige niet-residentiële houtbouwprojecten op basis van hergebruik.”
- Innovatieve aanpak van uitdagingen: het gebruik van tweedehandse structurele elementen op die schaal is uitzonderlijk, zeker binnen overheidsopdrachten. De uitdagingen waren talrijk: zowel bij het bepalen van het wettelijk kader en het garanderen van de structurele kwaliteit van de elementen in de ogen van studiebureaus, controleorganismen en verzekeraars, als op operationeel vlak (inventaris, karakterisering, in-situtests, strategie om het structurele risico te verminderen, enz.). Het studiebureau stabiliteit Greisch voorzag het gelamelleerd hout van versterkingen met schroeven, de tussenafstand van de portalen werd verkleind en ze werden verdubbeld om de stabiliteit van het gebouw te garanderen, zodat het gemeenschappelijk dak kan worden gedragen en een indrukwekkende overspanning van maar liefst 26 meter mogelijk is, die een groot deel van het containerpark, het skatepark en de groene zone overdekt.
- Globale circulariteit: het gebruik van bakstenen afkomstig van de site en van gerecycleerd glas, ter plaatse gebroken om opnieuw te worden verwerkt in een granitovloer in de kantoorruimtes, en van beton op basis van gerecycleerde granulaten voor een deel van het skatepark.
De overgebleven helft van het portaal dat voor de destructieve tests werd gebruikt, werd ingezet om een bank in de openbare ruimte te maken, geplaatst op hergebruikte blauwe hardsteen.
Een deel van de grond werd ter plaatse verbeterd en behandeld, zodat die niet moest worden afgevoerd.
- Model voor de toekomst: dit project onderstreept het potentieel van ‘urban mining’ en slimme deconstructie. Het bewijst dat historische elementen met innovatie en expertise een duurzame toekomst kunnen hebben in nieuwe stedelijke functies.
"De mijn van de toekomst ligt niet in de oceaan of op Mars, maar in de steden. Afval is slechts een grondstof op de verkeerde plaats.”
